Ku pokrzepieniu ducha współobywateli, Naczelne Dowództwo Woysk Księstwa Warszawskiego spieszy z doniesieniami o ostatnich sukcesach polskiego oręża.

Zgodnie z zamysłem Naczelnego Dowództwa, wyłożonym już ogólnie w Raporcie III, oraz planami szczegółowymi ustalonymi na  naradzie Sztabu Dywizji w dniu 29 kwietnia, siły nasze przeszły do działań ofensywnych, operując na prawym brzegu rzeki Wisły.

By jednak zabezpieczyć manewr ofensywny, konieczne było uniemożliwienie wrogowi przeprawy z brzegu przeciwległego, którą przebiegły ten nieprzyjaciel sposobił na wysokości Góry (Kalwarii), budując most w miejscowości Ostrówek. Zamysły jego zniweczone zostały dnia 10 maja, kiedy to nieliczne, ale uporczywie atakujące oddziały z 3go i 4go Pułków Piechoty szaniec broniący przedmościa planowanej przeprawy zdobyły i umocnienie onego zniszczyły.

W powstałej sytuacji nic już nie mogło zatrzymać marszu na Zamość. Twierdza ta potężna, nigdy wcześniej, jak powiadano, nie została zdobytą, obecnie zaś była kluczem strategicznym, zamykającym wstęp dalszy do Galicji. Do jej zdobycia skierowane zostały siły Pułku 2go Piechoty (z wsparciem z Pułku 7go), które docierały pod mury Zamościa od rana dnia 15 maja, a rankiem 16 maja koncentracja była zakończona. 

Dnia 16 maja, około godziny 3 po południu kolumna polska, osłaniana sekcjami lekkiej piechoty, ruszyła wzdłuż murów, kierując się na Bramę Lwowską. Miedzy bastionami VI i VII, a następnie przy samej bramie natknięto się na pozycje nieprzyjaciela z artylerią, który jednak zepchnięty został do miasta a wreszcie, otoczony na samym rynku, przymuszony do kapitulacji. O godzinie 5 po południu twierdza padła.

Relacja jak najszczegółowsza ze zdobycia twierdzy, oparta na wywodzie słownym świadka naocznego i uczestnika zdarzeniom przytomnego, została już spisana i do wiadomości zostaje podana, wraz z wiernymi rycinami przedstawiającymi najważniejsze momenty boju (patrz: Zamość 1809).

Jednocześnie wojska Cesarza Napoleona zajęły Wiedeń, kolejne liście dodając do wieńca sławy jego Armii. Wszelako wiadomości najświeższe mówią o ogromnej koncentracji sił nieprzyjacielskich w rejonie wsi Aspern i Essling. Austriaccy kirasjerzy, dragoni, ułani i mnóstwo piechoty – wśród nich zaś Regiment 20ty von Kaunitz, który nie tak dawno atakował pod Raszynem... Armia Księstwa Warszawskiego nie pozostawi sojuszników bez pomocy. Kontyngent piechoty w składzie Pułków 2go, 4go i 7go i części 3go wyrusza forsownymi marszami, by bić się nad Dunajem.

Za Sztab Dywizji XW

(-) Szef Sztabu Dywizji

Dowódca Pułku 2go Piechoty